Udostępnij artykuł na Facebooku
Powolutku wracamy już po świętach i Sylwestrze do rzeczywistości i publikujemy kolejną część naszego ABeCadła.
Zwykle zwiedzając nieznaną nam miejscowość, zaczynamy od rynku Starego Miasta. A czy jako Łodzianie, zdajemy sobie sprawę z istnienia łódzkiej Starówki? Myśląc o Łodzi, mamy przed oczyma liczne kominy fabryczne i tłumiące się dymy, unoszące się nad miastem. Owszem, wizerunek Łodzi został zbudowany na rozwoju przemysłu, jednakże należy pamiętać o jej średniowiecznym rodowodzie.
Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1332. Prawdopodobnie wieś Łodzia powstała wcześniej, w XII wieku. Wówczas daleko było naszej Łodzi do miana miasta. Życie płynęło tu powoli, wśród lasów i pól, ludzie trudnili się rolnictwem. Nawet po otrzymaniu praw miejskich w 1423 roku, niewiele się tu zmieniło. Łódź dalej była niewielkim miasteczkiem. Z tego okresu mamy wiele reliktów, widocznych we współczesnym, miejskim krajobrazie. Jednym z nich jest plac, kształtem przypominający romb- nasz rynek Starego Miasta. Ludność nie była skoncentrowana na jednym obszarze, można wyróżnić trzy punkty osadnicze- teren Górek Plebańskich, Stara Wieś oraz Rynek Staromiejski. Skupmy się jednak na Starówce.
Obszar oddzielający Plac Kościelny od Rynku Starego Miasta prawdopodobnie zaczęto zabudowywać w XVI w (z tego okresu pochodzi informacja o ul. Kościelnej). Wówczas, ulice nie posiadały bruku, a tereny zagospodarowane nie zajmowały większych powierzchni. Drewniane budynki Starego Miasta nie posiadały regularnego rozmieszczenia, w przeciwieństwie do zaplanowanego, geometrycznego układu osady Nowego Miasta.
Obecnie znajdują się tu domy, zbudowane w połowie XX wieku, z podcieniami przypominającymi o handlu jaki miał miejsce na rynku Starego Miasta w dni targowe oraz w czasie jarmarków. Został on przeniesiony na Rynek Bałucki w 20- leciu międzywojennym.
W podcieniach znajduje się m. in. Galeria Bałucka. Warto odwiedzić siedzibę Stowarzyszenia Przyjaciół Starego Miasta, gdzie możemy nabyć publikacje dotyczące Łodzi, zaczerpnąć informacji czy uczestniczyć w odbywających się tu systematycznie prelekcjach. Południowa pierzeja rynku pozostała niezabudowana. Jest otwarta na Park Staromiejski. Swym zasięgiem objął on obszar, na którym znajdował się niegdyś staw na rzece Łódce i Młyn Grobelny.
Na herbatę zaprasza restauracja Casablanka znajdująca się przy ul. Podrzecznej 2. Budynek zdobią postaci pastuszka, krakowiaka oraz rolnika, powstałe z wykorzystaniem techniki sgraffito.
Na obszarze Starego Miasta osiedlała się głównie ludność pochodzenia żydowskiego. W obrębie południowych pierzei ulic Wolborskiej, Podrzecznej i Rynku Starego Miasta, w 1825 r., został wytyczony rewir przeznaczony dla ludności wyznania mojżeszowego.
Pisząc o przeszłości tego obszaru nie można zapomnieć o czasie II wojny światowej. Na początku 1940 r. zostało wydane zarządzenie dotyczące utworzenia getta. Należy zaznaczyć, iż jego powstanie było efektem decyzji władz niemieckich. Litzmannstadt Getto powstało jako pierwsze na okupowanych terenach Polski. Było najdłużej utrzymywane i zostało zlikwidowane jako ostatnie. Skupiono tu Żydów pochodzenia polskiego, czeskiego, niemieckiego, austriackiego, luksemburskiego. Warunki panujące w getcie były ciężkie. Poniżano ludzką godność, wykorzystywano jako siłę roboczą, szantażowano, wprowadzono liczne restrykcje. Funkcjonowało do sierpnia 1944 r. Pozostały budynki pamiętające te czasy.
Współcześnie niewiele osób zdaje sobie sprawę z historii tego obszaru. Warto poznać przeszłość naszego miasta, aby móc cieszyć się jego pięknem i patrzeć na nie, jako na naszą dumę, a nie postrzegać przez pryzmat szarych ulic i niecenzuralnych napisów na murach. Miejmy nadzieję, że nasza łódzka Starówka, pomimo braku zabytkowej zabudowy, zacznie tętnić życiem.
Autor: Magdalena Pawlikowska
- Baranowski B., Fijałek J. (1980) Łódź. Dzieje miasta Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Tom I do 1918 r. Warszawa Łódź
- Bonisławski R., Podolska J. (2007) Spacerownik łódzki
- Kulesza M., Rykała A. (2006) Zmiany użytkowania przestrzeni Starego Miasta w Łodzi w ostatnich dziesięcioleciach XX w. na przykładzie obszaru dawnego Getta Żydowskiego [w:] red. Marszał T. Łódź. Wybrane zagadnienia zagospodarowania przestrzennego Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Łódź

